Normativa de domótica nunha reforma

Unha reforma é o mellor momento para preparar unha vivenda conectada porque permite decidir por onde circularán a electricidade, os datos e os sinais de control antes de pechar paredes e teitos. Non se trata só de elixir interruptores intelixentes ou unha aplicación móbil: debes prever que equipos dependerán da instalación, onde quedarán as súas proteccións e como se poderá manter todo despois. O servizo de Domótica e seguridade ten un prezo orientativo de 1500–8000 €/instalación, segundo datos propios de Makeoverfy actualizados a 2026-08-04.

O REBT e a ITC-BT-51 son a base da normativa da domótica nunha reforma

O Regulamento Electrotécnico para Baixa Tensión, coñecido como REBT, establece as condicións que debe cumprir unha instalación eléctrica de baixa tensión para funcionar con seguridade. Nunha reforma, afecta cuestións moi concretas: o deseño dos circuítos, as proteccións do cadro, os materiais empregados, a execución das canalizacións, as verificacións e a documentación que corresponda á intervención realizada.

A domótica non queda á marxe desta instalación. A ITC-BT-51 contempla as instalacións de sistemas de automatización, xestión técnica da enerxía e seguridade para vivendas e edificios. O seu alcance inclúe os sistemas que permiten controlar ou supervisar elementos da vivenda, xestionar consumos e coordinar determinados dispositivos. Por iso, se instalas automatizacións para luces, persianas, climatización, monitorización enerxética ou funcións de seguridade, non debes tratalas como accesorios independentes do resto da instalación eléctrica.

Esta instrución non te obriga a automatizar unha vivenda. O que fai é proporcionar un marco técnico cando decides incorporar estes sistemas. A consecuencia práctica é clara: cada automatización debe ter unha alimentación prevista, unha forma de control definida e unha integración segura cos circuítos existentes. Tamén debes poder identificar que fai cada equipo e desconectalo cando sexa necesario para revisar ou substituír un compoñente.

O deseño funcional pode partir das túas necesidades e da formulación dun integrador, pero a execución dos traballos eléctricos que entren no ámbito do REBT debe contar cun instalador habilitado cando proceda. Isto é especialmente importante se se modifica o cadro, se crean circuítos, se intervén sobre liñas existentes ou se emite a documentación eléctrica asociada á obra. Antes de contratar, pide que se delimite que parte realizará cada profesional e que comprobacións se entregarán ao rematar.

Se vas comparar propostas para domótica e seguridade, valora que inclúan tanto a tecnoloxía visible como a preparación eléctrica e de canalizacións. Un sistema moi completo pode quedar limitado se non se previu correctamente a súa instalación física.

Antes de abrir rozas, define que queres automatizar e que instalacións dependerán diso

Antes de decidir a localización dos mecanismos ou facer rozas, define os usos que esperas da instalación. Non abonda con indicar que queres unha casa intelixente: debes concretar que elementos queres controlar, desde onde e en que situacións. Esa definición evita improvisar caixas, tubos ou cables cando os revestimentos xa están colocados.

Comeza por revisar estas áreas:

• Iluminación: decide que puntos queres acender, regular ou agrupar, e se usarás mandos convencionais, sensores, pulsadores, aplicacións ou escenas. Cada opción pode requirir unha conexión distinta en caixa, cadro ou punto de luz.
• Persianas e toldos: identifica que ocos terán motor, se haberá control local e se queres automatizacións vinculadas a horarios, luminosidade ou climatoloxía. O motor necesita alimentación e o seu control debe planificarse co sistema elixido.
• Climatización: revisa se controlarás equipos individuais, termóstatos, zonificación ou interfaces con sistemas existentes. Non todos os equipos aceptan o mesmo tipo de comunicación nin se integran da mesma forma.
• Control enerxético: determina se queres visualizar consumos xerais, supervisar determinados circuítos ou coordinar cargas. Esa decisión condiciona os elementos que deben aloxarse no cadro e a forma de medir.
• Redes WiFi e comunicacións: define onde necesitarás cobertura estable para traballar, usar dispositivos conectados ou acceder a sistemas de seguridade. Un punto de acceso ben situado adoita depender dunha canalización de datos e dunha alimentación prevista.
• Alarmas e videovixilancia: concreta que zonas queres protexer, onde se situarán os equipos, se haberá detección perimetral, cámaras exteriores ou acceso remoto. Estes elementos requiren unha planificación distinta da dun simple dispositivo conectado ao enchufe.

Convén traducir esta lista nun plano funcional. Nel podes marcar os puntos de luz, motores, sensores, cámaras, tomas de rede, equipos de climatización e localización do cadro ou armario de comunicacións. Engade tamén as dependencias: por exemplo, unha persiana motorizada depende dunha alimentación, dun sistema de mando e, se se integra, dunha conexión co controlador central.

Este plano debe compartirse con quen executará a electricidade, a albanelaría e as instalacións de datos. A coordinación é especialmente necesaria durante os traballos de albanelaría, porque é cando se abren rozas, se colocan caixas, se pasan tubos e se pechan os paramentos. Se cada gremio traballa cun plano distinto, o problema adoita aparecer cando xa non se pode acceder con facilidade ao percorrido.

Tamén debes decidir que automatizacións son prioritarias desde o inicio e cales poderían chegar máis adiante. Esta distinción permite preparar a infraestrutura sen comprar dispositivos que aínda non necesitas. A preparación útil non consiste en encher as paredes de tubos sen criterio, senón en deixar percorridos e puntos de acceso que respondan a unha ampliación posible e documentada.

O cadro eléctrico, os circuítos e as canalizacións deben prever o crecemento da instalación

O cadro eléctrico é un dos puntos críticos dunha reforma con domótica. Ademais de distribuír e protexer a instalación, pode aloxar dispositivos de control, módulos de medida, fontes de alimentación, interfaces e equipos de comunicación, segundo o sistema seleccionado. Por iso debes revisar a súa localización, accesibilidade, ventilación, capacidade dispoñible e posibilidade de ampliación.

Pide que se estude o espazo necesario para as proteccións e para os equipos que formarán parte da automatización. A reserva debe ser realista: non serve deixar un oco difícil de cablear, sen espazo para organizar condutores ou sen acceso para substituír un módulo. Tamén é importante que o cadro non quede oculto tras mobiliario fixo, nun armario sen condicións adecuadas ou nunha zona que impida unha revisión segura.

Os circuítos deben responder á función de cada carga e ás condicións da instalación. Unha persiana motorizada, unha iluminación controlada, unha fonte de alimentación de baixa tensión ou un equipo de rede non deben resolverse por improvisación sobre calquera liña existente. O instalador habilitado deberá valorar as proteccións, os condutores, a alimentación e as manobras necesarias de acordo co deseño e co REBT.

Tamén revisa que ocorrerá ante un corte de subministración ou ante o fallo dun elemento de control. Debes saber se unha luz se poderá accionar manualmente, como se comportará unha persiana, que equipos de comunicacións se apagarán e se os sistemas de seguridade conservarán a función prevista. Non todas as decisións corresponden ao mesmo profesional, pero deben quedar coordinadas no proxecto de reforma.

As canalizacións son igual de importantes. Prevé percorridos para as liñas actuais, para comunicacións e para futuras ampliacións. Os cambios de dirección, pasos entre plantas, falsos teitos, encontros con carpintarías e zonas de difícil acceso deben resolverse antes de pechar. Deixar unha canalización continua e rexistrable facilita substituír un cable ou incorporar un equipo sen ter que volver abrir acabados.

A cableaxe de potencia e as comunicacións deben planificarse de forma coordinada

Unha instalación domótica adoita combinar cableaxe de potencia, cables de control, redes de datos e, nalgúns casos, conexións sen fíos. Aínda que cada sistema teña as súas particularidades, todos necesitan percorridos ordenados e accesibles. Planificalos por separado pode provocar interferencias, falta de espazo nos tubos, rexistros saturados ou equipos instalados onde despois non se poden manter.

A separación entre cableaxe eléctrica e comunicacións debe respectar os criterios aplicables do REBT, o sistema de canalización elixido e as indicacións do fabricante de cada solución. Non convén decidila na obra sobre a marcha. O profesional debe definir que cables compartirán percorrido, cales necesitarán canalizacións diferenciadas e onde se realizarán os cambios de dirección ou as derivacións.

Os rexistros cumpren unha función práctica: permiten inspeccionar, pasar novos cables, localizar avarías e modificar conexións sen desmontar media vivenda. Sitúaos en puntos accesibles e evita ocultalos detrás de mobles encastrados, revestimentos permanentes ou falsos teitos sen acceso. Se un rexistro é indispensable para manter a instalación, debe seguir séndoo cando a vivenda estea rematada.

Define tamén unha localización para o armario de comunicacións ou para os equipos centrais. Alí poden concentrarse o router, conmutadores de rede, controladores, gravadores, fontes de alimentación ou equipos vinculados á seguridade. Ese espazo necesita orde, alimentación, ventilación suficiente e acceso para mantemento. Unha localización improvisada nun salón, xunto a unha fonte de calor ou nun armario cheo de obxectos pode comprometer o rendemento e dificultar calquera intervención.

A rede WiFi require unha atención específica. A cobertura non depende só da potencia do router: inflúen os materiais da vivenda, a distribución das estancias e a localización dos puntos de acceso. Durante a reforma podes deixar unha toma de datos e alimentación onde teña sentido instalar un punto de acceso, evitando depender de extensores colocados sen planificación. Así poderás adaptar a cobertura sen engadir cables á vista.

As alarmas e a videovixilancia requiren revisar obrigas adicionais antes de instalalas

Cando a reforma inclúe alarmas ou videovixilancia, debes diferenciar entre a infraestrutura física e as obrigas asociadas ao uso do sistema. Preparar unha canalización, unha toma de rede ou un punto de alimentación forma parte da obra. Porén, a prestación de determinados servizos de seguridade, especialmente cando intervén unha empresa de seguridade ou unha conexión con servizos externos, pode estar suxeita a requisitos específicos.

Antes de contratar unha alarma, aclara quen subministra o equipo, quen o instala, quen terá acceso á configuración e se existe un servizo de seguridade asociado. Se a solución implica servizos regulados, confirma que a empresa actúa conforme á normativa aplicable. Non presupñas que todos os dispositivos de consumo teñen o mesmo tratamento ca un servizo profesional de seguridade.

Coas cámaras, ademais, debes revisar a normativa de protección de datos. Captar imaxes implica definir unha finalidade lexítima, informar da existencia da videovixilancia mediante a sinalización correspondente e limitar o acceso ás gravacións. A orientación das cámaras debe evitar captar espazos alleos ou zonas que non sexan necesarias para a finalidade formulada. Tamén debes establecer quen pode ver imaxes en directo, descargar gravacións ou modificar a configuración.

O acceso remoto necesita medidas prácticas de seguridade. Usa credenciais individuais cando sexa posible, limita os permisos de cada usuario e revisa quen conserva acceso cando cambia unha persoa autorizada. Un sistema conectado a internet debe manterse actualizado segundo as indicacións do fabricante e non debe quedar exposto con configuracións básicas ou contrasinais compartidos.

A conservación de imaxes e outros datos debe axustarse á finalidade e ás obrigas aplicables. Pide que o instalador che explique onde se almacenará a información, que ocorre se falla a conexión, quen pode acceder ao equipo de gravación e como se xestionará unha incidencia. Esta conversa debe producirse antes de elixir o sistema, porque condiciona a localización dos dispositivos, o tipo de rede e o espazo necesario para os equipos.

Os planos, esquemas e probas finais acreditan que a instalación queda preparada para o seu uso e mantemento

Ao rematar a reforma, non te সীমites a comprobar que as luces se acenden ou que a aplicación mostra os dispositivos. Pide documentación que che permita entender e manter a instalación. A calidade dunha solución domótica non depende só de que funcione o día da entrega, senón de que poidas localizar un circuíto, substituír un equipo ou ampliar un sistema sen depender da memoria de quen o instalou.

Convén recibir o plano final dos puntos instalados, os esquemas eléctricos e de control que correspondan, a identificación de circuítos do cadro, os manuais dos equipos e as credenciais ou o procedemento para xestionalas. Se a intervención eléctrica require certificado ou outra documentación regulamentaria, solicita que se entregue xunto co resto dos documentos da obra.

Cada circuíto, módulo e equipo central debería quedar identificado de forma comprensible. A etiqueta debe permitir relacionar o cadro co plano, saber que zona controla cada elemento e distinguir unha alimentación eléctrica dunha conexión de datos ou control. Esta identificación aforra tempo ante unha avaría e reduce o risco de desconectar un elemento equivocado durante un cambio posterior.

Antes de aceptar a entrega, proba as funcións acordadas cos profesionais presentes. Comproba os mandos locais, as automatizacións programadas, o comportamento de persianas e luces, a comunicación coa climatización, a cobertura de rede nas zonas previstas e a conexión de cámaras ou alarmas se forman parte do alcance. Verifica tamén que os rexistros, cadros e armarios de comunicacións seguen sendo accesibles.

Finalmente, deixa por escrito calquera automatización pendente, equipo non instalado ou ampliación prevista. Así distingues unha instalación rematada dunha vivenda simplemente preparada. Unha reforma ben coordinada permíteche incorporar máis funcións despois sen refacer paredes, comprometer a seguridade eléctrica ou perder o control sobre as conexións existentes.